Tapudan imara,
gayrimenkulün dilini çözüyoruz
Alıcı, satıcı ve yatırımcıların en çok karşılaştığı 90'dan fazla terimi açık ve sade dilde derledik — hukuki jargonun arkasındaki anlamı burada bulun.
Tapu ve Mülkiyet
25 terimTapu
Bir taşınmazın mülkiyetini gösteren, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen resmi belge ve sicil kaydı. Türkiye'de gayrimenkul alım satımı yalnızca tapu devriyle hukuken geçerli olur.
Detaylı bilgi →Kat Mülkiyeti
Tamamlanmış bir binadaki bağımsız bölümlerin (daire, ofis, dükkan) her birine ayrı ve kesin mülkiyet hakkı tanıyan tapu türü. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'na dayanır.
Detaylı bilgi →Kat İrtifakı
Henüz inşaatı tamamlanmamış bir yapıdaki bağımsız bölümler için kurulan, ileride kat mülkiyetine dönüşecek geçici mülkiyet hakkı.
Detaylı bilgi →Hisseli Tapu (Paylı Mülkiyet)
Bir taşınmazın birden fazla kişiye, belirli paylar (örn. 1/2, 1/4) hâlinde ait olduğu tapu türü. Her paydaş kendi payı üzerinde tasarruf edebilir.
Elbirliği Mülkiyeti
Genellikle miras yoluyla oluşan, taşınmaz üzerindeki payların belirli oranlara bölünmediği, tüm ortakların birlikte hareket ettiği mülkiyet biçimi.
İpotek
Bir borcun teminatı olarak taşınmaz üzerine tapu siciline tescil edilen rehin hakkı. Borç ödenmediğinde alacaklıya taşınmazı sattırma hakkı verir.
Detaylı bilgi →Şerh
Bir taşınmazla ilgili hukuki bir durumun (satış vaadi, haciz, ihtiyati tedbir vb.) üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi için tapu siciline düşülen kayıt.
Beyan
Tapu kütüğünde taşınmazın niteliğine ilişkin ek bilgilerin, örneğin yapının kullanım şeklinin, not edildiği bölüm.
İntifa Hakkı
Bir taşınmazın mülkiyeti başkasına ait olsa da, hak sahibine o taşınmazı kullanma ve gelirinden yararlanma imkânı tanıyan ayni hak.
Sükna Hakkı (Oturma Hakkı)
Bir taşınmazın yalnızca konut olarak, hak sahibi ve ailesi tarafından kullanılmasına imkân tanıyan, devredilemeyen sınırlı ayni hak.
Üst Hakkı
Bir arsa üzerinde başkasına ait bir yapının bulunmasına ve o yapının malikinin arsa üzerinde belirli süreyle hak sahibi olmasına imkân veren ayni hak.
Geçit Hakkı
Bir taşınmazın yola bağlantısı olmadığında, komşu taşınmaz üzerinden geçiş yapılabilmesi için tanınan yasal hak.
Cins Değişikliği
Bir taşınmazın tapudaki niteliğinin, örneğin arsadan binaya, resmi olarak güncellenmesi işlemi.
Bağımsız Bölüm
Kat mülkiyetine konu binada, başlı başına kullanılmaya elverişli ve ayrı tapuya sahip daire, ofis veya dükkan gibi birim.
Arsa Payı
Bir bağımsız bölümün, üzerinde bulunduğu arsanın toplam değerine oranla sahip olduğu pay. Kat mülkiyeti tapusunda belirtilir.
Ortak Alan
Merdiven, asansör, çatı, bahçe gibi bir binadaki tüm bağımsız bölüm sahiplerinin birlikte kullandığı ve mülkiyetinde eşit paya sahip olduğu alanlar.
Eklenti
Bağımsız bölümle birlikte kullanılan ancak ayrı yerde bulunan kömürlük, depo veya otopark gibi yardımcı alanlar.
İzale-i Şuyu (Ortaklığın Giderilmesi)
Bir taşınmazın birden fazla paydaşı arasında anlaşmazlık olduğunda, mahkeme yoluyla mülkiyetin bölüştürülmesi veya satılarak paylaştırılması davası.
Şufa Hakkı (Önalım Hakkı)
Hisseli bir taşınmazda paydaşlardan biri payını üçüncü kişiye satarsa, diğer paydaşların aynı bedelle o payı öncelikli satın alma hakkı.
Miras İntikali
Bir kişinin vefatı sonrasında taşınmazlarının tapu sicilinde yasal mirasçıları adına devredilmesi işlemi.
Veraset
Bir kişinin ölümüyle mal varlığının kanuni veya atanmış mirasçılarına geçmesi süreci.
Haciz
Bir borcun tahsili amacıyla icra dairesi veya mahkeme kararıyla taşınmaz üzerine konulan, satışını kısıtlayan yasal şerh.
Satış Vaadi Şerhi
Taraflar arasında yapılan gayrimenkul satış vaadi sözleşmesinin, ileride devri güvence altına almak için tapu siciline işlenmesi.
Tapu Senedi
Tapu sicil kaydının taşınmaz malikine verilen, mülkiyeti gösteren resmi belge örneği.
Noter
Gayrimenkul satış vaadi, vekaletname ve kira sözleşmesi gibi işlemlerin resmi olarak onaylandığı, hukuki güvence sağlayan kamu görevlisi kurumu.
İmar ve Şehircilik
18 terimİmar Durumu
Bir arsa veya parselin yürürlükteki imar planına göre üzerine ne tür ve büyüklükte yapı yapılabileceğini gösteren belge ve bilgi.
Detaylı bilgi →İmar Planı
Bir bölgenin arazi kullanımını, yapılaşma koşullarını ve altyapısını düzenleyen, belediyelerce hazırlanan resmi plan.
Detaylı bilgi →Nazım İmar Planı
Bir bölgenin genel arazi kullanım kararlarını, nüfus yoğunluğunu ve bölge tiplerini gösteren, daha büyük ölçekli üst düzey imar planı.
Detaylı bilgi →Uygulama İmar Planı
Nazım imar planına uygun olarak hazırlanan, parsel bazında yapılaşma koşullarını (yol, yapı adası, TAKS/KAKS) detaylandıran plan.
Detaylı bilgi →TAKS (Taban Alanı Katsayısı)
Bir parselde inşa edilebilecek yapının zemin kat alanının, arsa alanına oranı.
Detaylı bilgi →KAKS / Emsal (Kat Alanı Katsayısı)
Bir arsa üzerinde inşa edilebilecek toplam kapalı alanın, arsa alanına oranı. Bir binanın kaç kat çıkabileceğini belirleyen temel imar ölçütüdür.
Detaylı bilgi →Gabari
Bir yapının imar planına göre ulaşabileceği azami yükseklik sınırı.
Çekme Mesafesi
Bir yapının parsel sınırlarından, ön, yan ve arka taraflardan, belirli bir uzaklıkta konumlandırılması zorunluluğu.
Yapı Ruhsatı
İnşaata başlamadan önce belediyeden alınması zorunlu, projenin imar mevzuatına uygunluğunu onaylayan izin belgesi.
Yapı Kullanma İzni (İskân)
Tamamlanan bir yapının projeye ve mevzuata uygun inşa edildiğini onaylayan, yapının kullanıma açılması için gerekli belediye belgesi.
Detaylı bilgi →Yeşil Alan
İmar planında park, bahçe veya rekreasyon amacıyla ayrılmış, üzerine yapılaşma yapılamayan alan.
Ticaret Alanı
İmar planında mağaza, ofis, AVM gibi ticari kullanımlar için ayrılmış bölge.
Konut Alanı
İmar planında yalnızca veya ağırlıklı olarak konut yapılaşmasına ayrılmış bölge.
Sanayi Alanı
İmar planında üretim ve imalat tesislerine ayrılmış bölge.
Kentsel Dönüşüm
Deprem riski taşıyan veya eskimiş yapı stokunun, 6306 sayılı Kanun kapsamında yıkılıp güvenli ve modern binalarla yeniden inşa edilmesi süreci.
Detaylı bilgi →Riskli Yapı
Yapılan teknik incelemede can ve mal güvenliği açısından yıkılma riski taşıdığı tespit edilen, kentsel dönüşüm kapsamına alınan bina.
Detaylı bilgi →Rezerv Alan
Kentsel dönüşüm sürecinde, dönüşüm sonrası yeni yapıların inşa edilebilmesi için önceden ayrılan alan.
Sit Alanı
Tarihi, arkeolojik, doğal veya kültürel değeri nedeniyle koruma altına alınmış, yapılaşması özel izinlere bağlı bölge.
Kadastro ve Arsa
11 terimAda
Kadastro haritalarında, yollarla çevrili ve içinde birden fazla parsel barındıran arazi bölümü.
Parsel
Kadastro sınırlarıyla belirlenmiş, tek bir mülkiyet birimi oluşturan arazi parçası.
Pafta
Kadastro haritalarının belirli bir ölçekte hazırlanmış ve bölgeyi gösteren harita dilimi.
Kadastro
Bir ülkedeki taşınmazların sınırlarının, yüzölçümünün ve hukuki durumunun teknik olarak belirlenip haritaya işlenmesi süreci.
İfraz
Tek bir parselin, imar mevzuatına uygun şekilde birden fazla parsele bölünmesi işlemi.
Tevhit
Birbirine bitişik birden fazla parselin, tek bir parsel hâline birleştirilmesi işlemi.
Müstakil Parsel
Başka bir taşınmazla mülkiyet veya kullanım açısından bağlantısı olmayan, kendi başına bağımsız parsel.
Köşe Parsel
İki veya daha fazla yola cepheli olan, bu nedenle imar açısından farklı koşullara tabi olabilen parsel.
Bahçe
Tapu kütüğünde taşınmazın niteliği olarak kayıtlı, üzerinde yapı bulunmayan veya bahçe amaçlı kullanılan arazi.
Zeytinlik
Tapuda özel niteliği zeytinlik olarak kayıtlı, 3573 sayılı Kanun gereği yapılaşması ve amaç dışı kullanımı sıkı şekilde sınırlandırılmış arazi.
Orman Vasfı
Tapu kaydında orman niteliğinde görünen, kural olarak özel mülkiyete konu edilemeyen ve yapılaşmaya kapalı arazi.
Finans
9 terimMortgage
Bir gayrimenkulün teminat gösterilerek alındığı, taksitler hâlinde geri ödenen uzun vadeli konut kredisi sistemi; Türkçedeki karşılığı ipotekli kredidir.
Detaylı bilgi →Konut Kredisi
Bankaların, satın alınacak taşınmazı ipotek göstererek kullandırdığı, belirli faiz ve vade koşullarına sahip kredi türü.
Detaylı bilgi →Ekspertiz
Bir taşınmazın piyasa değerinin, yetkili bir kurum veya uzman tarafından teknik ve hukuki inceleme sonucu belirlenmesi; kredi başvurularında bankalarca zorunlu tutulur.
Detaylı bilgi →Değerleme
Bir gayrimenkulün konum, nitelik ve piyasa koşulları gibi kriterler baz alınarak güncel rayiç değerinin belirlenmesi süreci.
Detaylı bilgi →Rayiç Bedel
Bir taşınmazın, güncel piyasa koşullarında alıcı bulabileceği gerçekçi satış değeri.
Peşinat
Konut kredisiyle taşınmaz alımında, kredi tutarına dahil edilmeyen ve alıcının kendi kaynağından karşılaması gereken ilk ödeme tutarı.
Detaylı bilgi →Faiz
Kredi kullanımı karşılığında bankaya anapara üzerinden ödenen, konut kredisi maliyetini doğrudan etkileyen bedel.
Escrow
Alıcı ve satıcı arasındaki ödemenin, işlem tamamlanana kadar tarafsız bir üçüncü kişi veya kurumda güvence altında tutulduğu ödeme yöntemi; özellikle yabancı yatırımcılarda tercih edilir.
Refinansman
Mevcut bir konut kredisinin, daha uygun faiz veya vade koşullarıyla yeni bir kredi ile kapatılması işlemi.
Vergiler
7 terimKDV
Gayrimenkul teslimlerinde, taşınmazın niteliğine ve büyüklüğüne göre değişen oranlarda uygulanan Katma Değer Vergisi.
Detaylı bilgi →Stopaj
Kiraya verilen bir gayrimenkulden elde edilen gelirin belirli bir kısmının, kaynağında kesilerek vergi dairesine ödenmesi.
Detaylı bilgi →Emlak Vergisi
Taşınmaz sahiplerinin, belediyeye her yıl taşınmazın rayiç değeri üzerinden ödemekle yükümlü olduğu yerel vergi.
Detaylı bilgi →Değer Artış Kazancı
Bir taşınmazın alım fiyatı ile satım fiyatı arasındaki farktan doğan, belirli koşullarda gelir vergisine tabi kazanç.
Veraset ve İntikal Vergisi
Miras veya bağış yoluyla intikal eden taşınmazlar için, mirasçı veya alıcı tarafından ödenmesi gereken vergi.
Tapu Harcı
Tapuda gerçekleştirilen alım satım işlemlerinde, satış bedeli üzerinden alıcı ve satıcı tarafından ödenen resmi harç.
Döner Sermaye
Tapu müdürlüklerinde işlem yapılırken, harç dışında ayrıca tahsil edilen hizmet bedeli.
İnşaat
6 terimBrüt Alan
Bir bağımsız bölümün duvarlar ve ortak alanlardan düşen pay dahil toplam metrekaresi.
Net Alan
Bir bağımsız bölümün yalnızca iç duvarlar arasında kalan, fiilen kullanılabilir metrekaresi.
Enerji Kimlik Belgesi
Bir binanın enerji tüketim düzeyini ve yalıtım performansını A'dan G'ye sınıflandıran, satış ve kiralamada zorunlu belge.
Kaba İnşaat
Bir binanın taşıyıcı sistemi, duvarları ve çatısı gibi temel yapısal unsurlarının tamamlandığı inşaat aşaması.
İnce İnşaat
Kaba inşaat sonrası yapılan sıva, boya, döşeme ve tesisat gibi tamamlama işlerini kapsayan inşaat aşaması.
Deprem Yönetmeliği
Binaların depreme dayanıklı şekilde tasarlanıp inşa edilmesini düzenleyen teknik ve yasal standartlar bütünü.
Yatırım
7 terimROI (Yatırım Getirisi)
Bir gayrimenkul yatırımından elde edilen kazancın, yapılan toplam yatırıma oranı; yüzde olarak ifade edilir.
Kira Çarpanı
Bir taşınmazın satış fiyatının yıllık kira gelirine bölünmesiyle bulunan ve yatırımın kendini kaç yılda amorti edeceğini gösteren oran.
Net Getiri
Bir gayrimenkulden elde edilen kira gelirinden, vergi ve giderler düşüldükten sonra kalan gerçek kazanç oranı.
Brüt Getiri
Bir gayrimenkulün yıllık kira gelirinin satış fiyatına oranı; gider ve vergi düşülmeden hesaplanır.
Kapitalizasyon Oranı (Cap Rate)
Bir gelir getiren gayrimenkulün net işletme gelirinin güncel piyasa değerine oranı; ticari gayrimenkul yatırımlarında yaygın kullanılır.
Yield
Bir gayrimenkul yatırımının getirdiği yıllık gelirin yatırım tutarına oranı; genellikle kira getirisi için kullanılan uluslararası terim.
Boş Kalma Oranı
Bir gayrimenkulün veya portföyün belirli bir dönemde kiracısız geçirdiği sürenin toplam süreye oranı.
Ticari Gayrimenkul
6 terimOfis
İş amaçlı kullanım için tasarlanmış, ticari faaliyetlerin yürütüldüğü bağımsız bölüm veya bina.
Dükkan
Zemin katta yer alan, perakende satış veya hizmet faaliyetleri için kullanılan ticari bağımsız bölüm.
A Sınıfı Ofis
Merkezi konum, modern altyapı ve yüksek teknik standartlara sahip, kurumsal kiracılara hitap eden üst segment ofis binası.
Plaza
Genellikle birden fazla firmayı barındıran, çok katlı ve modern ofis kompleksi.
Depo
Ticari mal veya ürünlerin saklanması amacıyla kullanılan, genellikle sanayi veya lojistik bölgelerinde yer alan yapı.
Lojistik Tesisi
Depolama, dağıtım ve nakliye operasyonlarının yürütüldüğü, genellikle ulaşım ağlarına yakın büyük ölçekli ticari yapı.
Uluslararası Terimler
7 terimFreehold
Mülkiyetin süresiz ve tam olarak alıcıya ait olduğu, İngiliz hukuk sisteminde kullanılan mülkiyet türü; Türkiye'deki tapu mülkiyetine en yakın kavramdır.
Leasehold
Mülkiyetin belirli bir süre için, genellikle uzun vadeli bir sözleşmeyle, kullanım hakkının devredildiği ve sahipliğin asıl malikte kaldığı mülkiyet türü.
Title Deed
Tapu belgesinin İngilizce karşılığı; bir taşınmazın mülkiyetini kanıtlayan resmi belge.
Due Diligence
Bir gayrimenkul alımından önce yapılan hukuki, mali ve teknik durum tespiti; tapu kayıtları, imar durumu ve borç/haciz kontrolünü kapsar.
Property Tax
Emlak vergisinin İngilizce karşılığı; taşınmaz sahiplerinin yerel yönetime ödediği yıllık vergi.
Capital Gain
Değer artış kazancının İngilizce karşılığı; bir taşınmazın alım ve satım fiyatı arasındaki kâr.
Closing
Bir gayrimenkul alım satım işleminin, tapu devri ve ödemenin tamamlanmasıyla resmen sonuçlandığı kapanış aşaması.
Bu sözlük, Türkiye'de gayrimenkul alım satımında sık karşılaşılan terimleri genel bilgilendirme amacıyla sade bir dille açıklar; hukuki, mali veya profesyonel danışmanlığın yerine geçmez. Tapu, imar veya vergi işlemlerinizle ilgili güncel ve bağlayıcı bilgi için danışmanlarımızla iletişime geçebilirsiniz.